Menu wielkanocne naszych przodków. Co dawniej jadano w święta? Jak w Krakowie obchodzono Wielkanoc?

opr. Magda Smoleń
Zapraszamy do podróży w czasie! Zobacz jak wyglądały przygotowania do świąt w Krakowie oraz co podawano na stół podczas Wielkiej Nocy. Na zdjęciu sprzedaż wielkanocnych palm w Krakowie. Rok 1927.
Zapraszamy do podróży w czasie! Zobacz jak wyglądały przygotowania do świąt w Krakowie oraz co podawano na stół podczas Wielkiej Nocy. Na zdjęciu sprzedaż wielkanocnych palm w Krakowie. Rok 1927. Zdjęcia: Narodowe Archiwum Cyfrowe
„Nie wszędzie jednakowo u nas obchodzą Wielkanoc; gdzieniegdzie zaginął prawie zwyczaj zastawiania święconego, w Krakowie rozsyłają zaproszenia jakby na obiad lub eleganckie śniadanie. We wschodniej Galicyi dawnym obyczajem przodków, stół nakrywa się wspaniale, ustawiają pieczywa i od samego rana przyjmuje się gości całemi gromadami”. Tak o świętach Wielkiej Nocy pisała w 1892 roku Maria Gruszecka w „Ilustrowanym Kucharzu Krakowskim”. Jak obchodzono dawniej Wielkanoc w stolicy Małopolski? Co stawiano na stole? Zapraszamy do podróży w czasie!

Maria Gruszecka to pseudonim popularnej autorki książek kucharskich i poradników. Nazywała się Kazimiera Krumłowska, a jej książka „Ilustrowany kucharz krakowski dla oszczędnych gospodyń”, wydana po raz pierwszy w 1892 roku, rozeszła się jak przysłowiowe świeże bułeczki. Gruszecka podpowiadała w niej nie tylko, jak przygotować tanie (wszak jesteśmy w Krakowie!) proste i zdrowe obiady. Nie zabrakło też rozdziału poświęconego sprawdzonym sposobom na przechowywanie żywności, pranie i czyszczenie metali.

O świętach Gruszecka pisała tak:

„Chcąc młodym gosposiom we wszystkim dogodzić i książkę tę uczynić prawdziwym podręcznikiem w gospodarstwie, podajemy dla lepszego orjentowania się, przyrządzanie ciast i potraw świątecznych”.

Postawić w fajerkach kwitnące hyacynty, kamelie, czyli dekoracja wielkanocnego stołu

Menu wielkanocne naszych przodków. Co dawniej jadano w święta? Jak w Krakowie obchodzono Wielkanoc?

Nie było zmiłuj. Wielkanocny stół musiał być pięknie nakryty. Żadne tam palemki, bukszpany, czy bazie! Gruszecka podpowiada:

"Duży stół nakryć cienkim adamaszkowym obrusem, końce upiąć w kształcie wachlarza, tak jednak, aby szpilek znać nie było. Na środku stołu postawić duży bukiet, po bokach mniejsze (makartowskie nadają się do tego bardzo dobrze); kto ma kwitnące kwiaty, to może postawić w fajerkach kwitnące hyacynty, kamelie itp.".

Dekorację mamy więc z głowy. Ale co podać rodzinie i gościom? O ile szynki i kiełbasy oraz baby i mazury raczej nas nie zaskoczą, to świńska głowa już tak!

Menu wielkanocne naszych przodków. Co dawniej jadano w święta? Jak w Krakowie obchodzono Wielkanoc?

„…można także kwiaty ustawić po bokach, na środku zaś umieścić pięknie przystrojoną głowę dzika, lub świńską, albo małego prosiaka ładnie upieczonego, obranego chrzanem, rzerzuchą lub bukszpanem, albo wreszcie piękną szynkę otoczoną niby wieńcem smacznemi polskiemi kiełbasami. Po bokach, pomiędzy kwiatami, ustawić ozory świeże i wędzone, indyki w auszpiku lub pieczone, cielęcinę przyrządzoną na sposób szynki. W ogóle mięsiwa powinny być rzędem ustawione, na końcach stołu baby, a ramy tego obrazu stanowić mają placki i mazurki. Torty ubrane kandyzowanemi owocami, pomadkami lub konfiturami, na wysokich tortownicach, ustawione pomiędzy mięsiwem, ładny i nęcący przedstawiają widok".

Koniak, wino, likier i jaja!

Menu wielkanocne naszych przodków. Co dawniej jadano w święta? Jak w Krakowie obchodzono Wielkanoc?

Uff. Nie jest napisane dla ilu gości to uczta, ale patrząc na menu – musiało być to liczne grono. Ale to jeszcze nie koniec! Na drugim (!) stole winny stać jaja i - powiedzmy - coś na trawienie.

"Obok powinien być drugi stół nakrytym zapełniony kieliszkami, butelkami wina, koniaku, likierów, jakoteż talerzami, widelcami, nożami. Jaja, ów symbol wielkanocny, pięknie ubarwione, powinny stać na głównem miejscu".

Baby, jajeczniki i torty na krakowskim stole

„Chcąc młodym gosposiom we wszystkim dogodzić” – jak pisała we wstępie – podała również przepisy na wspaniałe wypieki. Czego tam nie ma! Baby, jajeczniki (z rodzynkami czy migdałami), placki z serem i torty! Ale jakie! Waniliowy, z wiśniami, pomarańczowy, z arakiem, orzechowy z bitą śmietaną, a nawet tort… z kasztanów!
Śmiemy przypuszczać, że kto nie miał do pomocy „dziewki kuchennej”, ten nie miał szans przygotować tych wszystkich pyszności.

Poniżej podajemy przepis na "babkę zwyczajną bardzo dobrą". Z nią poradzi sobie każdy. Nawet dziś!

„1 filiżankę masła topionego, 1 filiżankę żółtek, 1 filiżankę słodkiej śmietanki, drożdży 10 deka (7 łutów), mąki tyle, aby ciasto było wolne. Wyrobiwszy dobrze, dać do formy, a gdy wyrośnie dobrze, wstawić w piec”.
Skusicie się?

Zobacz galerię wielkanocnych stołów z lat 30. oraz archiwalne zdjęcia z przygotowań do Wielkanocy w Krakowie:

Kliknij w przycisk "zobacz galerię" i przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE. 

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Herbata z płatków dzikiej róży

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: Menu wielkanocne naszych przodków. Co dawniej jadano w święta? Jak w Krakowie obchodzono Wielkanoc? - Gazeta Krakowska

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

R
Rudy z Budy
Bez przesady...u mnie w czasach dzieciństwa nigdy nie bylo na stole głowy Rudego Tuska Dojczlanda.
Wróć na i.pl Portal i.pl