Jeż w ogrodzie to pożyteczny pogromca ślimaków. Sprawdź, co je jeż i jak żyje przez cały rok

Katarzyna Laszczak
Katarzyna Laszczak
Jeże nie jedzą roślin, więc nie musimy się obawiać, że zniszczą nasz ogród.
Jeże nie jedzą roślin, więc nie musimy się obawiać, że zniszczą nasz ogród. Tomasz Proszek - pixabay.com
Jeż to sympatyczne zwierzątko, które w ogrodzie jest bardzo pożądanym i pożytecznym gościem. Warto sprawić, by nie tylko odwiedzał nasz ogród, ale najlepiej zamieszkał w nim na stałe. Sprawdź, co je jeż, co robi zimą i jak sprawić, żeby zamieszkał w ogrodzie.

Jeż to pogromca ślimaków

Jeż jest spokrewniony z ryjówką i kretem, jednak w przeciwieństwie do nich, nie niszczy ogrodu. Jeż jest jednym z największych ssaków owadożernych, choć nie gardzi też innym zwierzęcym pokarmem. To właśnie jego dieta sprawia, że dla wszystkich ogrodników jest bardzo pożyteczny.

Co jedzą jeże?

Patrząc na sympatyczny pyszczek jeża i niewielkie ciałko, rzadko sobie uświadamiamy, że jeż to drapieżnik. Jeże to prawdziwi pogromcy ślimaków oraz owadów i ich larw. Ich dietę uzupełniają dżdżownice, małe płazy i jaja ptaków. Niegdyś wierzono, że potrafią pokonać nawet jadowite węże.

Wbrew tradycyjnym wyobrażeniom, jeże nie żywią się owocami (zdarza się to w bardzo rzadkich przypadkach), a już z całą pewnością nie przenoszą jabłek na grzbiecie. Jeśli jeż zamieszka w naszym ogrodzie, nie musimy się obawiać o zbiory owoców, za to skutecznie pozbędziemy się ślimaków i wielu uciążliwych owadów.

Jakie jeże żyją w Polsce i czy są pod ochroną?

W Polsce występują dwie odmiany jeża europejskiego (Erinaceus europaeus), które są do siebie bardzo podobne. Jeże dorastają do 30 cm długości i ważą około kilograma. Poza wydłużonym pyszczkiem i bystrymi oczami, jeże mają też spore uszy, które rzadko zauważamy, oraz krótki ogonek, który dostrzegamy jeszcze rzadziej. Jeże są objęte częściową ochroną i  nie należy ich niepokoić, ani chwytać. Jeże mogą żyć 8–10 lat.

Kolce do obrony, ale nie przed każdym niebezpieczeństwem. Na co uważać?

Niewątpliwie najbardziej charakterystyczną cechą ich wyglądu są kolce, które są przekształconymi włosami. Kolce mają długość 2–3 cm, a ponieważ są u dołu elastyczne, jeż może je groźnie stroszyć. Kolce, choć wyglądają groźnie, służą do odstraszania napastników. Przestraszony jeż zwija się bardzo mocno w kulkę i w tej na pozór niewygodnej, ale bezpiecznej pozycji może trwać bardzo długo. Kolce jeża nie są same w sobie niebezpieczne, ale wbite w skórę trudno wyciągnąć.

O ile kolce chronią jeże przed większymi napastnikami, to utrudniają obronę przed małymi pasożytami – pchłami i kleszczami, które często nękają jeże. Paradoksalnie, mechanizm obronny jeży, jest przyczyną ich śmierci na drogach – jeż, przestraszony widokiem samochodu, nie ucieknie, ale zwinie się w kulkę. Więc uważajmy na jeże!

Jeż to zimowy śpioch. Jak żyją te zwierzęta?

Jeże uaktywniają się o zmierzchu i nocą, nie zawsze więc można je zauważyć, czasem łatwiej usłyszeć charakterystyczne posapywanie i parskanie. W poszukiwaniu pokarmu mogą przewędrować nawet 3 km.

Jeże, żyjące w naszej strefie klimatycznej, zapadają w sen zimowy. Wtedy w ich organizmach zachodzą niezwykłe procesy – temperatura spada nawet do 10°C, w dodatku działa system termoregulacji, dostosowujący metabolizm do zmieniającej się temperatury na zewnątrz. Tętno spada ze 181 uderzeń na minutę do 20, a oddech – z 50 do 1. W czasie snu zimowego leżą zwinięte w ciasną kulkę, a mięśnie blokują możliwość rozprostowania jego ciała. Budzą się od czasu do czasu – mniej więcej raz na miesiąc.

Jeśli zimą, rozkopując jakąś stertę liści czy gałęzi natkniemy się na zimnego, sztywnego i pozornie nieoddychającego jeża, nakryjmy go z powrotem liśćmi i pozwólmy... spać.

Siedlisko dla jeży. Co zrobić, żeby ogród był przyjazny dla nich?

Niestety jeże tracą coraz więcej naturalnych siedlisk, zarówno na skutek zajmowania coraz większych obszarów pod zabudowę, jak i mody na... zadbane ogrody. Taki wymuskany ogród może i na pierwszy rzut oka wygląda estetycznie, jednak wbrew pozorom, jest nienaturalny. Żeby zachęcić jeża do zamieszkania w naszym ogrodzie, musimy pozostawić dziki zakątek. Oczywiście najlepiej jeśli ogród jest w miarę duży i sąsiaduje raczej z terenami zielonymi, np. innymi ogrodami, niż zwartą zabudową. Jeże docenią naturalny styl ogrodu – lub jego fragmentu.

Ponieważ jeże dobrze się czują w gęstych zaroślach, zadbajmy o jakieś drzewa liściaste i rozłożyste krzewy. Uwaga! Nie wygrabiajmy liści spod nich. Mile widziane są też wysokie trawy. Zadbajmy też, by ogród był bezpieczny – przede wszystkim zrezygnujmy ze środków owadobójczych i trucizn na szkodniki (zjedzenie zatrutych owadów zaszkodzi jeżowi). Jeśli mamy oczko wodne – pozostawmy przynajmniej jedno łagodne zejście. Jeże wprawdzie umieją pływać, ale nie wydrapią się na bardzo stromy brzeg.

Gdzie mieszkają jeże? Możesz zbudować dla nich domek

Jeże na zimę przygotowują sobie gniazdo z patyków i liści. W ogrodzie możemy dla nich przygotować schronienie – stertę liści, przykrytych gałązkami, albo specjalny domek, czyli skrzynkę, z dwoma wejściami i otworkami wentylacyjnymi w „dachu”. Taki domek najlepiej umieścić wśród krzewów, w pobliżu opadłych liści.

Sprawdź: Jak zbudować domek dla jeża i kiedy to zrobić? To łatwe

Poza tym, jeśli w naszym ogrodzie przez jakiś czas leżała gdzieś sterta gałęzi, którą postanowiliśmy usunąć, sprawdźmy najpierw, czy nie wprowadził się tam na dziko kolczasty lokator. Wtedy najlepiej pozostawić go w spokoju. Z tego typu gniazd korzystają też samice, wychowujące młode, które rodzą się w kwietniu-maju i pozostają w gnieździe przez 6-8 tygodni. Jeśli spotkamy takie gniazdo – nie zakłócajmy rodzinnego spokoju.

Dowiedz się też: Jak zbudować domek dla wiewiórek, albo jaki kupić i gdzie go powiesić

Polecjaka Google News - RegioDom

Przechowywanie w ogrodzie

Materiały promocyjne partnera
emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Czy warto kupować dzisiaj mieszkanie?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Materiał oryginalny: Jeż w ogrodzie to pożyteczny pogromca ślimaków. Sprawdź, co je jeż i jak żyje przez cały rok - e-Ogródek

Wróć na i.pl Portal i.pl