Postne zupy prababci, czyli co jeść w Wielkim Poście zgodnie z ludowym zwyczajem? Królował nie tylko żur

Agata Wodzień-Nowak
Agata Wodzień-Nowak
W pierwszy dzień postu, zgodnie z tradycją, naczynia kuchenne były skrupulatnie czyszczone. Dokładnie szorowano je popiołem, aby usunąć wszelkie ślady tłuszczu. Następnie myto je gorącą wodą, a nierzadko wyparzano pokrzywą, miętą lub lubczykiem, dla pewności dezynfekcji i nadania świeżego zapachu.
W pierwszy dzień postu, zgodnie z tradycją, naczynia kuchenne były skrupulatnie czyszczone. Dokładnie szorowano je popiołem, aby usunąć wszelkie ślady tłuszczu. Następnie myto je gorącą wodą, a nierzadko wyparzano pokrzywą, miętą lub lubczykiem, dla pewności dezynfekcji i nadania świeżego zapachu. pixabay.com/ali-a
Co jeść w czasie Wielkiego Postu zgodnie z ludową tradycją? Zapraszamy na przegląd postnych zup, które z kilku składników robiły nasze babcie. Coraz więcej osób lubi sięgać po tradycyjne przepisy, wracać do korzeni i przynajmniej spróbować żywić się prosto, naturalnie. Jak nasze prababcie i babcie, które często nie miały wyboru i ograniczony dostęp do żywności. Jednak nawet proste potrawy smakowały wyśmienicie i były przygotowywane z pietyzmem.

Spis treści

Wielki Post i skromny posiłek w ludowej tradycji

Na przełomie XIX i XX wieku rolnicze rodziny żywiły się głównie tym, co same wyprodukowały. Tak było jeszcze po II wojnie światowej. Pod ręką były głównie zboża, kasze, warzywa. Mięso raczej od święta. Środa Popielcowa, nazywana także wstępną, rozpoczyna Wielki Post, czas przygotowań do Wielkanocy, najważniejszego święta w Kościele katolickim.

Post oznaczał wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a także ograniczenie spożywanych potraw. Niekiedy rezygnowano na 40 dni z palenia tytoniu czy picia alkoholu.

Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu wspomina, że jeszcze w pod koniec XIX w. nie wolno było w Wielkim Poście spożywać nie tylko mięsa i tłuszczów zwierzęcych, ale również nabiału. W niektórych regionach Polski zakazy postne obejmowały nawet spożywanie maślanki czy serwatki.

Postne zupy z dawnej wielkiej chaty. Co gotowała prababcia?

Zupy — to one dominowały w czasie postu. Toruńskie muzeum etnograficzne podaje, że jedzono przede wszystkim kwaśne zupy gotowane na wodzie lub kwasie kapuścianym. Na stole pojawiały się zatem:

  • barszcze,
  • żury,
  • kwaśnice,
  • polewki.

Na terenie Kujaw popularną zupą była „kapuścianka”. Robiono ją z kwasu z kapusty, gotowanego z cebulą, pieprzem i liściem laurowym, a potem zaprawiano kapuściankę mąką.

Spożywano „kwas buraczany”, czyli polewkę gotowaną na bazie kwasu z kiszonych, czerwonych buraczków. Gospodynie podawały domownikom także zupy z suszonych owoców. Zupy jedzono zazwyczaj z dodatkiem:

  • ziemniaków,
  • chleba
  • różnymi rodzajami klusek.

Potrawy na Wielki Post. Co poza zupą?

Groch z kapustą w wielu domach jest znanym daniem do dziś jako danie wigilijne. Warto wiedzieć, że na stołach pojawiało się także w Wielkim Poście. To jedno z tych dań, które nazywano gęstą bryją. Nasi przodkowie żywili się w czasie postu również gotowanym grochem, fasolą, kaszami, ziemniakami z olejem lub zasmażką z mąki.

Muzeum etnograficzne wśród postnych potraw wymienia także:

  • ryby gotowane na kwasie kapuścianym lub na wodzie z octem,
  • śledzie z ziemniakami,
  • ryby pieczone.

Muzeum Etnograficzne F. Kotuli w Rzeszowie: Jedzono np. żur z grzybami, kwas z kapusty, ziemniaki z kapustą omaszczone olejem lnianym, albo polewkę z serwatki z dodatkiem mąki rozpuszczonej w wodzie. Chleb jedli tylko bogatsi mieszkańcy wsi i w ograniczonych ilościach.

Wspominając dawne zwyczaje wielkopostne w sposobie żywienia, warto pamiętać, że przednówek na biednych wsiach, po niezbyt urodzajnym poprzednim roku dającym mniejsze zapasy, był trudnym momentem niedostatku.

Jadano śledzie, produkty mączne i mleczne, potrawy przyrządzone na bazie kasz, ziemniaków i kapusty oraz zgromadzone na jesieni grzyby, owoce i warzywa, wymienia Muzeum Wsi Radomskiej.

Żurek na Wielkanoc? Kiedyś żur jedzono w poście

Dziś żur, żurek, biały barszcz nazywany różnie w regionach Polski, kojarzy się z samą Wielkanocą, a był jedną z postnych zup od Środy Popielcowej do Wielkiej Niedzieli. Powstawał z razowej lub pytlowej żytniej, niekiedy z owsianej mąki lub otrąb. Gospodynie znały sposób, by przyspieszyć proces kiśnięcia i dodawały skórkę razowego chleba.

W czasie postu żur stawał się często daniem podstawowym. Jedzono go na śniadanie, obiad i kolację. Niektórzy nie mogli się doczekać świąt, ponieważ mieli go po prostu dosyć, był symbolem postu.

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Nie tylko o niedźwiedziach, które mieszkały w minizoo w Lesznie

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: Postne zupy prababci, czyli co jeść w Wielkim Poście zgodnie z ludowym zwyczajem? Królował nie tylko żur - Strefa Agro

Wróć na i.pl Portal i.pl